Czym są zaburzenia sprzężone?

W literaturze można spotkać różne definicje niepełnosprawności sprzężonej. Definicja prawna zawarta jest w art. 3 pkt.18 ustawy z dnia 7 września 1991r o Systemie Oświaty (z późniejszymi zmianami). Według tej ustawy niepełnosprawność sprzężona to występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną albo z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Podobną definicję niepełnosprawności sprzężonej podaje Dykcik W.  „.. gdy u danej osoby występują dwie lub więcej niepełnosprawności spowodowane przez jeden lub więcej czynników endo- lub/ egzogennych, działających jednocześnie lub kolejno w różnych okresach życia (w tym również w okresie prenatalnym).

Niepełnosprawność sprzężona jest więc niepełnosprawnością wieloraką i złożoną, w przebiegu której stwierdza się co najmniej dwie przyczyny powstania niepełnosprawności.

Niepełnosprawność sprzężona uwzględnia co najmniej dwie jednostki chorobowe spośród wymienionych:

–  funkcji intelektualnych,

– zaburzenia  funkcjonalne o podłożu emocjonalno- psychicznym,

– uszkodzenie narządów wewnętrznych, narządów zmysłów i narządów ruchu.

Zaburzenia sprzężone polegają na ścisłym powiązaniu ze sobą różnych rodzajów niepełnosprawności  lub ich wzajemnym oddziaływaniu.

Typowe cechy zachowania osób ze sprzężoną niepełnosprawnością:

– stereotypie, autostymulacje lub zachowania autodestrukcyjne, nazywane często dziwnymi zachowaniami,

-apatia lub nadpobudliwość (hiperaktywność),

– motoryka i percepcja (są ze sobą powiązane); w przypadku zaburzeń sprzężonych, osoby te mają ograniczoną motorykę oraz percepcję.

Opisane deficyty dotykają całej osobowości, a ich objawy  zmieniają się wraz z wiekiem dziecka. W związku z tym dziecko wymaga indywidualnego dostosowania metod i form pracy oraz terapii prowadzonej przez wykwalifikowaną kadrę. 

– stworzyć Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny,

– dostosować miejsce i warunki pracy do możliwości  rozwojowych dziecka,

– dostosować treści programowe do indywidualnych możliwości wychowanka,

– dostosować formy i metody pracy oraz pomoce dydaktyczne,

– stwarzać i dostosowywać pomoce do komunikacji,

– stymulować polisensorycznie.